Herfst

De bomen bedekken alles

met hun gouden afval. 

De wind helpt, 

tilt ze dan weer op. 

Ze dwarreldansen 

in banen van de horizon, 

lijken nooit neer te vallen. 

En dan toch, op mijn stoep.

Ik veeg die van gisteren weg. 

Weg. 

Er blijft een hartje achter.

Wie door de hele wereld verlaten wordt

Wie door de hele wereld verlaten wordt, is in feite een uitverkorene, en dat is toch weer een vorm van rijkdom.

Uit: Mooi doodliggen van A.F. Th. van der Heijden.

Ik vind het een intrigerende zin, niet per se mooi of waar. Opvallend genoeg om te markeren. Net als de zin waar het hoofdstuk waar deze zin uit komt (39) mee begint:

Ik kan het iedereen aanraden, niets meer te verliezen hebben.

Reinaart de vos

Het is mooi hoe in dit verhaal niet goed tegenover slecht staat, maar superslecht tegenover slecht. Hoe niet alles zwart-wit is. Reinaart is natuurlijk door-en-doorslecht, maar hij is wel slim, dat moet je hem nageven. En hoewel ik flink walg van de dingen die hij uithaalt, vooral als het alleen maar is om een ander echt heel veel pijn te doen, wordt hij daardoor voor mij net iets minder afgrijselijk. Als hij misbruik maakt van het goede vertrouwen van bijvoorbeeld Grimbeert is dat alleen maar naar. Als hij daarentegen rekent op de hebzucht van de anderen, van Bruun de Beer tot en met Nobel de koning, vind ik dat mooi, hoe intens gemeen Reinaart ook is.

Gelukkig zit er ook wat andere humor in want het is allemaal wel erg gruwelijk. Bijvoorbeeld als de vrouw van de priester jammert over de beiaard van haar man als die door Tybeert in zijn kruis is gebeten. 'Zelfs als het geneest, hebben we het plezier wel gehad, zowel hij als ik.' Het is leedvermaak, dat wel, maar toch. Dankzij de humor en de taal heb ik het vlot uitgelezen. Ik las de versie van Henri van Daele, een aanrader.

Die aardige beer van J.M.A. Biesheuvel

Heerlijk lief verhaal waar ik echt om moest lachen. De mens komt er niet zo best af. Dat is wel heel jammer, een beetje pijnlijk. Ik dacht: "Echt jammer dat beer de verkeerde mensen is tegengekomen." Dat is waarschijnlijk wat positiever dan het is bedoeld, maar de hele rest van het verhaal is zo positief dat ik gewoon in die sfeer blijf.

Het verhaal is geïllustreerd met houtsnedes van Charlotte Mutsaers

Beer loopt over van de naastenliefde en brengt die ook zonder poespas in de praktijk. De konijnen Annie en Nijn mogen bij hem logeren als hun huis afgebrand is. Hij belooft ze ook nog te helpen met een nieuw huis. Daarvoor hoopt hij veel exemplaren van zijn nieuwe boek 'Handleiding voor vogels' te verkopen. Ook Otter, die langskomt met een kapotte stoel, mag blijven logeren. De volgende dag brengen ze Otter met z'n allen naar huis; onderweg verzamelen hout voor een nieuwe stoel. Beer heeft gereedschap meegenomen zodat hij bij Otter thuis de nieuwe stoel in elkaar kan zetten.

In 'Handleiding voor vogels' zit overigens ook wat eigenbelang. Reigernesten moeten bijvoorbeeld altijd vierhonderd meter uit de buurt van een huis van een beer, want reigers stinken zo.

Van mensen had hij naastenliefde verwacht, omdat ze 'daaraan doen'. Maar beer weet eigenlijk nog steeds niet wat het is. Het enige wat hij krijgt als hij naast mensen staat, is pijn. Gelukkig weet beer aan de mensen te ontsnappen.

Er worden leuke liedjes gezongen en Beer vertelt ook nog een mooi verhaal over hoe de vogels aan hun koning komen.

Het verhaal staat samen met 'Hoe de dieren in de hemel kwamen' in een boek. Ik vind 'Die aardige meneer beer' een mooier verhaal. Maar ook om 'Hoe de dieren in de hemel kwamen' heb ik zeker moeten lachen, en er is ook nog wat om over na te denken.

Choreografie van protuberans

Denkend aan het licht
zie ik gril’ge tongen zonmaterie
likkend langs onzichtbare
veldlijnen gaan
magnetisch
in de corona van de zon;
choreografie van protuberans.

Dit onderschrift lezend moest ik denken aan de rivieren van Marsman. Poëzie is overal.

Illustratie met onderschrift uit:
Reis door het heelal - De zon, Time-life books, 1990.

Ik, robot van Isaac Asimov (inclusief De robot van de Machine is de mens van Giphart en Asibot)

Eindelijk las ik Ik, robot uit. Het is zeker interessant om na te denken over de rol van robots in de maatschappij. En ik vind het dan nog interessanter om te zien hoe men daar in de jaren vijftig over dacht, of in ieder geval hoe Isaac Asimov dat heeft weergegeven.

Ik vind de drie wetten der robotica goed gevonden. Interessant is dan ook de zoektocht naar de werking, eventuele gaten en onbedoelde neveneffecten. Maar dat is vervolgens ook hoe de verhalen op mij overkomen: als raadsels, van die opdrachten die je wel eens krijgt aan het begin van een cursus of zo. De personages gaan voor mij niet leven. Dat vind ik jammer. En nergens taal die me raakt.

Het verhaal van Giphart en Asibot vind ik moeilijk te volgen. Dat moet ik nog maar eens lezen als ik niet min of meer murw ben van de raadseltjes. Het is een intrigerend gegeven dat het met een robot geschreven is.

Een dichter is een transformator, een stoker

Een dichter is - om het technisch te zeggen - een transformator: hij brengt electriciteit op een hogere spanning. Of - een ander beeld, een baldadig aforisme, naar ik hoor -: graan des levens wordt omgestookt tot jenever der poëzie.

Hendrik Marsman