1984 van George Orwell

Intrigerend boek waar je niet vrolijk van wordt. Qua taal vind ik het niet altijd lekker lezen, daar moet het het niet van hebben voor mij. Er is genoeg anders. Wat het zegt over taal is wel intrigerend en graag zou ik alle regels van Nieuwspraak en gewoon het hele woordenboek kennen.

Thema is onmiskenbaar de totalitaire staat waar je nergens veilg bent, zelfs niet in je hoofd. Vertoont de huidige maatschappij nou trekjes van het Oceanië uit het boek? Ik denk dat het een groot verschil is dat er niet één organisatie met één doel achter zit in de huidige maatschappij. Je wordt overal in de gaten gehouden, maar vooral door verschillende commerciële instellingen. Maar misschien is dat naïef en komt al die info ook bij één overheidsinstantie. Dat is dan toch ook een verschil want in Oceanië weet iedereen dat hij bekeken wordt. Ik zie het boek ook meer als een aanklacht tegen ‘andere regimes’ dan een waarschuwing voor waar we naartoe zouden gaan. Maar dat is misschien meer geredeneerd vanuit 2014 dan vanuit 1948.

Opmerkelijk dat familierelaties ondermijnd worden. Ik heb me nooit zo gerealiseerd dat dat sterke krachten zijn die je als totalitaire staat kunt gebruiken (de dreiging dat familieleden bij een evt. straf betrokken worden, werkt zeer preventief) of kunt ondermijnen zodat het niet tegen je ingezet kan worden. Hier gebeurt het laatste. En tegelijkertijd, zoals ook al in het boek zelf geconstateerd wordt, wordt de grote leider aangeduid met ‘broer’.

Kollektieve schuld van Edgar Cairo

Ondanks dat het boek grotendeels in het Nederlands is geschreven, vond ik het moeilijk te volgen. Waarschijnlijk omdat de gebruiken en cultuur behoorlijk vreemd voor me zijn. Ik heb het wel uitgelezen en er zeker wat van opgepikt over Suriname. Misschien moet ik het binnenkort nog eens lezen omdat ik Suriname nu beter ken.

Gebaseerd op beschrijving in Wikipedia:
Kollektieve schuld speelt zich af in Suriname in de jaren zestig. Vanwege problemen van familieleden wil ma Lien met de familie een reeks wintirituelen organiseren. Zij hoopt dat dit alles in orde brengt doordat de familieleden alle schuld van zich afwassen.
Aan het hoofd van de familie staat Ma Marjana die aan een ernstige oogziekte en reumatische aandoeningen lijdt. Ma Lien is haar dochter. In het eerste hoofdstuk zoekt Lien alle familieleden op om financiële hulp te vragen zodat ze de benodigdheden van de rituelen kan kopen. De meeste verwanten staan negatief ten opzichte van de winti die ze afgoderij (in het Sranan afkondré) noemen, maar allemaal geven ze haar wat geld. Rudi, de zoon van Ma Lien komt uit Nederland, met zijn blanke vrouw, hun baby en het dochtertje van de vrouw.
De wintipré zal op een bosgebied buiten de stad plaatsvinden, op een voormalige plantage. De bewoners van het gebied nemen ook deel aan de wintipré. Naast de magische handelingen wordt er gezongen en gedanst, en de oudere mannen die er wonen vertellen tori’s.
Dan volgt de wintipré. Bijna iedereen raakt in trance en wordt door verschillende geesten en goden (winti) in bezit genomen. Ook Ma Marjana wordt door een bosgod in bezit genomen. In het daaropvolgende tekstgedeelte spreekt zij als ik-verteller en aan het einde van dit stuk komen we te weten dat ze overleden is. Daarop volgt een gerechtelijk onderzoek waaruit blijkt dat Ma Marjana aan een bloeding in haar hersenen stierf, ten gevolge van “een toestand van lichamelijke en geestelijke opwinding”. Deze opwinding werd volgens het gerecht door de wintipré veroorzaakt. Iedereen die er aan deel nam, wordt streng bestraft.