Ooit en te nimmer van Roald Dahl

Een lezenswaardig boek dat je laat nadenken over de mens, politiek, de zin van het bestaan en nog wat van die dingen. Geen lichte kost dus. De eerste zin laat daar geen twijfel over bestaan:

De wereld telt vandaag de dag talloze mensen die allen in een oorlog willens en wetens hebben gemoord.

Dahl is uitgebreid in zijn beschrijvingen. Als er rapporten komen uit alle landen van de wereld, komt hij pas na bespreking van maar liefst twaalf rapporten van 12 landen met de zin "En zo werd de hoorzitting voortgezet." Dat had voor mij iets eerder gemogen, het verhaal had met minder landen verteld kunnen worden.

Ook de beschrijving van de gesprekken van de piloten na de ontdekking van de Gremlins, eerst de eerste en de volgende dag meerdere soorten is mij wat te uitgebreid. Andere stukken zoals de razende zinnen over de laatste vlucht van Peternip zijn beter aan mij besteed, van het begin tot bijna het einde (als hij gaat landen, haak ik af).

Ik ben niet zo van de fantasiefiguren, maar het is, ondanks het einde van het boek (daarvoor moet je het echt even lezen) de vraag in hoeverre Gremlins alleen maar fantasiefiguren zijn. Ik heb in ieder geval wat geleerd over de ontstaansgeschiedenis van deze wezentjes.

Dahl schetst een somber beeld van de mens. En hoewel dit boek uit 1948 zeker een aantal pijnlijk observaties doet die vandaag de dag helemaal niet zo gedateerd overkomen, vind ik hem wat te pessimistisch met die derde en vierde wereldoorlog. Gelukkig drukt het sombere geen al te zwaar stempel op het boek als geheel.

Personen en relaties worden niet ver uitgediept, de gremlinleider misschien nog wel het meest. Maar ze gaan zeker leven en het niveau is passend bij dit verhaal dat niet zozeer over de individuele mens gaat.

Ik las de vertaling van Rob van der Veer voor Meulenhoff. Geen briljante uitgave, bijvoorbeeld acre vertaald als akker en veel zetfouten. Maar al met al toch lekker gelezen en een aanrader dus.

De vrouw die ik nooit was van Majgull Axelsson

Zeer intrigerend boek met als leitmotiv (?) de vraag: Hoe was mijn leven gelopen als ik toen een andere keuze had gemaakt? Knap in elkaar gezet met verschillende versies van de naam van de hoofdpersoon. Het minieme onderscheid en het combineren van de namen maakt het verwarrend. Eerst vond ik dat vooral irritant, maar het draagt bij aan de beleving.

Beide versies zijn inleefbaar. Hoewel ik niet zo goed begrijp dat Mary Sverker niet verlaat. Ik snap dat het moeilijk is om een invalide te verlaten, maar Sverker zelf lijkt het niet op prijs te stellen. Zou ik zelf de derde lijn kunnen schrijven? Ook daar zijn varianten op te bedenken: 3a waarin Mary Sverker verlaat en journalist blijft, maar interessanter is 3b waarin ze hem verlaat en minister wordt en hun verhaal, inclusief het verhaal van 'het grijze ding' publicitair inzet voor haar politieke doelen.

Daarnaast voor mij leuk aan het verhaal:
Het ontstaan van de vriendengroep in een politiek-bestuurlijke omgeving.
De hoofdpersoon die minister wordt onder een minister-president die machtspelletjes speelt.

"Het was erg koud. Misschien zou mijn adem bevriezen, dacht ik, misschien zou die in de lucht blijven hangen als een dotje gesponnen suiker." Dat "dotje" maakt het heel schattig, maar de hele situatie is niet schattig.