Willem Kloos

Willem Kloos (1859 – 1938) studeerde klassieke letteren aan de Gemeentelijke Universiteit van Amsterdam en behaalde zijn kandidaatstitel in 1884. In 1880 debuteerde hij in het tijdschrift Nederland met het gedicht Rhodopis. Kloos schreef de inleiding bij de gedichten van zijn overleden vriend Jacques Perk. Deze tekst (1882) is later gaan gelden als manifest van de Beweging van Tachtig.

In 1885 was hij een van de oprichters van het literair tijdschrift De Nieuwe Gids, samen met Frederik van Eeden, Albert Verwey, Frank van der Goes en Willem Paap. Hierin publiceerde hij een reeks literaire kronieken, die samen een beeld geven van zijn poëtica. Hij legt de nadruk op het op persoonlijke wijze weergeven van emoties door de dichter. Een veel geciteerde uitspraak van Kloos is dat kunst de aller-individueelste expressie van de aller-individueelste emotie moet zijn. Vorm en inhoud zijn onscheidbaar; het gaat om l'art pour l'art. Voor het beschrijven van wat er omgaat in zijn ziel heeft de dichter twee middelen: klankexpressie en beeldspraak. Kloos vond dat elk uniek gevoel een eigen beeldspraak met zich meebracht. Met zijn visie zette Kloos zich af tegen de generatie van dominee-dichters als J.J.L. ten Kate, Nicolaas Beets en Bernard ter Haar, die in zijn ogen vooral huiselijke poëzie schreven, vol clichés en met een benepen moraal. Ook publiceerde Kloos veel van zijn sonnetten in De Nieuwe Gids. Deze sonnetten worden algemeen beschouwd als Kloos' beste literaire werk en als karakteristiek voor de opvattingen van Tachtigers. De gedichten beschrijven de gevoelens van de dichter en de wisselingen in zijn stemmingen.

Eind 1885 schreef Kloos samen met zijn goede vriend Albert Verwey de roman Julia. Een verhaal van Sicilië. Het werk was geschreven in de door hen verguisde, ouderwetse romantische stijl in de trant van Beets enFiore della Neve en werd gepubliceerd onder het pseudoniem "Guido". Het boek was bedoeld als grap en diende om de literaire recensenten van die tijd voor de gek te houden. De actie slaagde, hoewel het voor hen belangrijke tijdschrift De Gids niet reageerde. In hun brochure De onbevoegdheid der Hollandsche literaire kritiek onthulden Kloos en Verwey hun grap.

Eveneens in 1885 schreef Kloos onder de naam Sebastiaan Slaap een voorrede bij de bundel Grassprietjes of Liederen op het gebied van Deugd, Godsvrucht en Vaderland door Cornelis Paradijs, waarachter een groepje Tachtigers (o.a. Frederik van Eeden) schuil ging. Deze bundel was een pastiche (nabootsing van een werk van een bekende auteur mbv verschillende elementen zoals taalgebruik en gedachtegoed) van de domineespoëzie.

V

Ik ben een God in 't diepst van mijn gedachten,
En zit in 't binnenst van mijn ziel ten troon
Over mij-zelf en 't al, naar rijksgeboôn
Van eigen strijd en zege, uit eigen krachten.

En als een heir van donker-wilde machten
Joelt aan mij op en valt terug, gevloôn
Voor 't heffen van mijn hand en heldere kroon:
Ik ben een God in 't diepst van mijn gedachten.

En tóch, zo eindloos smacht ik soms om rond
Úw overdierb're leên den arm te slaan,
En, luid uitsnikkende, met al mijn gloed

En trots en kalme glorie te vergaan
Op úwe lippen in een wilden vloed
Van kussen, waar 'k niet langer woorden vond.

Uit: Verzen, 1894
gebruikte druk: 6, 1942

De buitenvrouw - Joost Zwagerman

Het is al weer een tijd geleden dat ik dit boek gelezen heb. Moet in een vakantie geweest zijn, als e-book. Ik miste hem in het rijtje met label 'leraar/lerares'.

Wat ik me kan herinneren:
Toegankelijk, vlot leesbaar. Volgens mij niet helemaal makkelijk om me te identificeren. Hoofdpersoon toch een beetje een sukkel.

Uitgaan van de Larense R.K. Kerk - Bosch Reitz

Bladerend in 'het nederlandse kunstboek' stuitte ik op Uitgaan van de Larense R.K. Kerk van Gijs Bosch Reitz (1860 - 1938). Wauw wat een cool schilderij. Het is uit 1893.

Uitgaan van de Larense RK Kerk

Waarom vind ik Uitgaan van de Larense RK Kerk zo mooi? Omdat het voor mij veel meer een abstract schilderij met verticale lijnen dan een voorstelling is, maar de voorstelling biedt wel houvast. 

Bosch Reitz blijkt niet veel geschilderd te hebben, en van wat ik kan vinden op internet vind ik bovenstaand schilderij verreweg het mooist. Maar onderstaande schilderijen vind ik ook mooi. 

Boslaan

St. Jansprocessie

Stoner - John Williams

Het is al even geleden dat ik hem uitgelezen heb als ik dit schrijf (19 jan 2014).
Leest lekker weg. Ik voelde grote sympathie voor Stoner. Recensies gebruiken grote woorden om vooral de emoties die het boek oproept te beschrijven. Het boek raakte mij zeker: ik voelde geluk toen hij zijn echte liefde gevonden had, was teleurgesteld toen zijn huwelijk zo snel niet bleek te werken, kon meevoelen met zijn liefde voor literatuur en was blij op het moment dat zijn lessen goed liepen. Toch vind ik het niet 'verpletterend', wel gaaf.

En ook met de flaptekst ben ik het niet eens. Ik vind niet dat hij faalt op het gebied van literatuur en liefde. Hij slaagt ook niet grandioos, maar er zit iets tussen falen en grandioos slagen. Hij kent tenminste echte liefde en geniet daar ook een tijd van. Er is een tijd dat zijn colleges briljant zijn.
Heel gaaf vind ik dat het boek boeit terwijl het leven van Stoner relatief gewoon is (in een recensie las ik 'saai', dat is het niet. Wederom: ook niet hemeltergend spannend, maar saai is het niet. Hij maakt keuzes tegen de verwachtingen van zijn ouders, heeft een minnares, heeft zijn boek als project. Er zijn overigens ook wel elementen die het minder gewoon maken: de relatie met zijn vrouw is zonder reden buitengewoon slecht. Ik kan me twee dingen herinneren waar ik echt verontwaardigd over was: dat zij de goede relatie tussen hem en zijn dochtertje kapot maakt (ook ten koste van het dochtertje) en dat ze zijn werkkamer afpakt. (En natuurlijk is het sneu dat hij op de bank moet slapen en geen mentale en fysieke liefde van haar krijgt. Maar hij zal de enige man niet zijn die dat overkomt, en daar staat later min of meer een minnares tegenover.)

Vreemd trouwens dat het oorspronkelijk verschenen is in 1965, en nu zo populair is.

De man van je leven van Arthur Japin

Vermakelijk verhaal, maar niet mijn favoriete Japin.
Te kluchterig, te veel fouten: "Ik heb nooit eerder tegen je gelogen", terwijl ze kort daarvoor een smoes had verzonnen om niet mee te hoeven op reis en dat zojuist uitgebreid besproken was. Zo dom zijn mensen niet. Te weinig eye-openers/verrassende inzichten. Dat bij familiedrama's de motivatie om 'je geliefden mee te nemen' is, dat je ze niet alleen achter wil laten met de ellende, is voor mij zo ongeveer de eerste die me te binnen schiet.
De symboliek van de kreeften en schelpen ligt er wat te dik bovenop (hoewel wel raak). Ook de 'manifestatie van de dood' is weinig vernieuwend. Het geschuif met de (vermeende) regie, en geheim op geheim stapelen is te veel gedoe.
Was het dan allemaal kommer en kwel. Nee, helemaal niet. Het leest als een trein. En dat komt toch door zijn taalbehandeling denk ik.

Ham, spek en worst - een kinderfeest van Bordewijk (uit: Bij Gaslicht)

Een beetje een sneu verhaal over een kinderfeest dat meer een volwassenenfeest is omdat er allerlei spelletjes worden gedaan ten koste van de kinderen. Verder vind ik er niet zo veel van.